وزوز گوش یا Tinnitus

وزوز گوش به معنای شنیدن یا درک صوتی در گوش ها یا سر، بدون وجود منبع صوتی خارجی است. غالبا وزوز به خودی خود، بیماری در نظر گرفته نمی شود بلکه می تواند علامت وجود مشکلی در دستگاه شنوایی یا اختلالی در دیگر بخش های بدن باشد که نیاز به پیگیری تخصصی دارد. عموما وزوز تنها توسط خود فرد مبتلا شنیده می شوند اما در برخی موارد این اصوات توسط پزشک یا فرد معاینه کننده نیز شنیده می شود، مانند زمانی که وزوز در حین تنفس و به صورت اصوات دمش شنیده می شود یا برخی از انواع وزوزهای ضربان دار که به دنبال اختلالات عروقی رخ می دهند.

۱- علت وزوز گوش 
۲- ارزیابی وزوز گوش
۳- درمان وزوز گوش

علت وزوز گوش چیست؟

وزوز گوش می تواند عامل فیزیولوژیک داشته باشد و مربوط به شنیدن اصوات طبیعی بدن مثل گردش خون یا انقباض عضلات بدن و … باشد که معمولا در یک محیط کاملا ساکت و همراه با گوش دادن دقیق در افراد دیده می شود و به دنبال انسداد مجرای خارجی گوش توسط هر نوع عامل خارجی یا جرم گوش، تشدید می گردد.
اما وزوزهای پاتولوژیک که به دنبال آسیب یا اختلالی در عملکرد بخشی از بدن رخ داده اند، علل بسیار متنوعی دارند. اختلالات عصبی، اختلالات قلبی – عروقی، مشکلات شنوایی، اختلالات روان شناختی، کمبود برخی ویتامین ها و مواد معدنی، عوارض جانبی برخی داروها، مشکلات فک و صورت، نامناسب بودن میزان قند یا چربی خون، بالا بودن فشارخون و … همگی می توانند از دلایل احتمالی بروز این علامت باشند. اما شایع ترین علت وزوز، وجود مشکلاتی در بخش های مختلف دستگاه شنوایی است.
وزوز از شایع ترین علائم همراه با ضایعات شنوایی است از این رو بیماری های مرتبط با سیستم شنوایی به عنوان مهم ترین عوامل ایجاد کننده وزوز در تمامی جوامع، به شمار می روند. آسیب در هر کدام از قسمت های گوش خارجی، گوش میانی و گوش داخلی، می تواند همراه با رخداد وزوز گوش باشد.

چه مشکلاتی در دستگاه شنوایی، باعث ایجاد وزوز می گردد؟

انواع کم شنوایی انتقالی (اختلال در گوش خارجی و/یا گوش میانی) کم شنوایی های حسی-عصبی (اختلال در گوش داخلی و عصب شنوایی) کم شنوایی آمیخته (مشکل همزمان در سیستم های انتقالی و حسی-عصبی) و کم شنوایی های مرکزی (اختلال در مراکز پردازش شنوایی) می توانند درجاتی از وزوز گوش را به همراه داشته باشند.

از جمله بیماری های شایع دستگاه شنوایی و تعادل که می توانند باعث بروز وزوز گوش شوند می توان به اتوسکلروز، منییر، شوانومای دهلیزی، اوتیت مزمن، سرومن فشرده شده، پیرگوشی، کم شنوایی ناشی از نویز و … اشاره کرد که به دنبال تشخیص و درمان به موقع از سوی متخصص، امکان حذف یا کنترل وزوز گوش نیز وجود دارد.

گرچه برای آن که بهترین شیوه درمانی برای کمک به فرد مبتلا به وزوز انتخاب شود، باید به طور ویژه به دنبال عامل ایجاد کننده وزوز و درمان آن بود ولی در بسیاری موارد، علت مشخص و قابل درمانی برای وزوز یافت نشده یا علیرغم درمان عامل احتمالی، فرد همچنان از وجود وزوز گوش شکایت دارد.

آیا قرارگیری در معرض اصوات بلند، می تواند موجب وزوز گوش شود؟

در حال حاضر با توجه به آلودگی صوتی در محیط کار و زندگی افراد، شیوع روزافزون کاهش شنوایی و وزوز را شاهد هستیم. هر چند که بسته به شرایط فیزیکی صوت و فیزیولوژیکی افراد، تاثیر صدا و آسیب های ناشی از اصوات بلند بر افراد، متفاوت است اما به طور کلی سطح شدت بالاتر از ۸۰-۸۵ دسی بل برای مدت بیش از ۸ ساعت می تواند برای اکثر افراد مضر باشد. اصوات بلند، علاوه بر تاثیرات سوء بسیاری که بر توانایی های عملکردی – تمرکزی افراد و سایر توانایی های روان شناختی آن ها دارند، عوارض شنوایی به صورت کاهش شنوایی به ویژه در فرکانس های بالا و وزوز گوش را نیز به همراه دارند.

بسته به نوع نویز (سر و صدا) و مدت زمان قرارگیری در معرض نویز، شیوع و شدت کاهش شنوایی و وزوز نیز متفاوت خواهد بود و در این رابطه بهترین درمان، پیشگیری از قرارگیری در معرض نویز و یا استفاده از محافظ های شنیداری شخصی و ارزیابی های دوره ای شنوایی تحت نظر شنوایی شناس است. در بسیاری از این موارد، اولین علامت آسیب به سیستم شنوایی، رخداد وزوز گوش است و باید آن را جدی گرفت.

درمان و کنترل وزوز گوش

همان طور که اشاره گردید در بسیاری از موارد با رفع اختلال اصلی و درمان آن، وزوز نیز که علامتی ناشی از آن اختلال بوده است، تا حدی مرتفع می گردد ولی همواره شناخت عامل اصلی ایجاد کننده وزوز و در برخی موارد از بین بردن قطعی عامل یا عوامل مسبب وزوز، امکان پذیر نخواهد بود. بنابراین هیچ گونه درمان قطعی و مشترکی برای بهبود تمامی انواع وزوز وجود ندارد و برخی راهکار های دارویی و مدیریتی به منظور بهبود و کاهش آزاردهندگی آن مدنظر قرار گرفته اند.

انجام ارزیابی های تخصصی وزوز گوش و تعیین میزان آزاردهندگی آن در هر فرد، به تعیین راهکار موثر در هر فرد کمک می کند. راهکارهای غیردارویی می توانند شامل صوت درمانی، درمان های رفتاری – شناختی، کاربرد تحریک الکتریکی، لیزردرمانی و … باشد. با توجه به ماهیت پیچیده وزوز، انتخاب راهکار مناسب برای هر فرد باید زیر نظر متخصصان گوش و حلق و بینی، شنوایی شناسان و دیگر متخصصان حاضر در تیم ارزیابی و مدیریت وزوز گوش انجام پذیرد.

در چه مواردی نیاز به ارزیابی وزوز گوش وجود دارد؟

  • وجود وزوز یک طرفه (در یک گوش)
  • شروع ناگهانی وزوز گوش
  • وجود وزوز گوش همراه با مشکلات شنوایی
  • وجود وزوز گوش همراه با سرگیجه و اختلالات تعادلی
  • وقوع وزوز گوش به دنبال قرارگیری در معرض اصوات بلند
  • افزایش تدریجی شدت دریافتی وزوز گوش
  • آزاردهندگی وزوز گوش
  • وجود مشکلات درک شنوایی یا اختلال در تمرکز به دنبال وزوز گوش
  • اختلال در خواب به علت وزوز گوش

با توجه به علل و بیماری های متفاوت زمینه ساز وزوز گوش و این حقیقت که در بسیاری موارد، وزوز گوش اولین علامت بالینی این بیماری ها می باشد، مراجعه جهت ارزیابی و مشاوره وزوز گوش بسیار حیاتی است.

یکی از مهمترین راهکارهای مدیریت وزوز گوش، استفاده از صوت درمانی است.  آمار نشان می دهد، بیش از ۸۰ درصد مبتلایان به وزوز گوش، دارای درجاتی از کاهش شنوایی یا اختلال در دستگاه شنوایی نیز هستند. از جمله این موارد می توان به سالمندان مبتلا به پیر گوشی که عموما شکایت از وزوزگوش نیز دارند و همچنین به افرادی که در محیط های پر سر و صدا فعالیت داشته و مبتلا به کاهش شنوایی ناشی از نویز همراه با شکایت از وزوز گوش هستند اشاره کرد. بسیاری از اختلالات جزئی شنوایی نیز می تواند همراه با وزوز گوش در محدوده فرکانسی آسیب دیده باشد. بهترین و کاراترین شیوه صوت درمانی در این افراد استفاده از وسایل کمک شنیداری نظیر سمعک است. استفاده از سمعک مناسب که از سوی شنوایی شناس برای فرد تجویز و تنظیم شده باشد، منجر می گردد اصوات محیطی آرامی که به واسطه کاهش شنوایی فرد، شنیده نمی شدند، با استفاده از سمعک شنیده شده و کاهش کنتراست بین سکوت و وزوز گوش را برای فرد ایجاد کند. استفاده از سمعک با تصحیح ورودی های شنوایی آسیب دیده، موجب افزایش فعالیت کلی عصب شنوایی و قشر شنوایی شده، هم زیرساخت ایجاد وزوز را که در بسیاری از موارد کاهش ورودی حسی و رخداد پلاستیسیتی یا ساخت پإیری شنوایی نابجا به صورت افزایش ریت شلیک خودبخودی نورون های شنوایی و ایجاد درک صدا بدون وجود منبع خارجی است، از بین می برد و هم با افزایش سطح کلی فعالیت قشری، اجازه خودنمایی به وزوز گوش را می کاهد.

ارسال یک پیام