عفونت گوش

عفونت گوش چیست؟

همانگونه که می دانیم گوش انسان از نظر آناتومی به سه بخش تقسیم می شود گوش بیرونی (گوش خارجی) گوش میانی و گوش داخلی

برای اینکه بتوانیم درباره عفونت گوش و راههای درمانی آن صحبت کنیم نخست باید بدانیم که این عفونت ها چگونه و در کجا تشکیل می شوند تا بتوانیم راههای درمانی آن را بررسی کنیم.

گوش خارجی که از لاله گوش شروع می شود و تمامی مجرای گوش تا پرده تمپان را شامل می شود و دارای دو بخش غضروفی و استخوانی است. یخش غضروفی تمام لاله گوش و حدود دو سوم بیرونی مجرای گوش را شامل می شود. این بخش بر اساس سن و جنسیت فرد و البته ژنتیک دارای فولیکول های مو و غدد ترشح کننده جرم گوش است. اما بخش استخوانی مجرای گوش از یک سوم داخلی مجرا شروع شده و تا پرده گوش ادامه می یابد. این قسمت توسط لایه نازکی از پوست پوشیده شده و بسیار حساس و تحریک پذیر است. عفونت گوش خارجی به دلیل عواملی همچون ضربه به گوش ، زخم ها و خراشیدگی های در اثر ورود جسم خارجی ، سوختگی ، سرمازدگی ، میکروب ها و قارچها ، ورود حشرات و حتی مواردی همچون جوش و فرونکل می باشد.

اصولا گوش چون با لایه نازکی از پوست پوشیده شده و بیشتر نواحی آن از غضروف تشکیل شده بسیار حساس است و عواملی مانند بیماری دیابت آنر بسیار حساستر می کنند. بنابراین سوراخ کردن گوش یکی از مواردیست که باید به دقت و زیر نظر پزشک و در محیطی بهداشتی صورت پذیرد. شکستگی لاله گوش در اثر ضربه نیز باعث تجمع خون و تشکیل هماتوم و گوش شکسته ( شایع در میان کشتی گیران) می گردد که اگر توسط پزشک در همان چند ساعت اول تخلیه نشود به صورت متورم سخت شده باقی می ماند. البته گاهی هماتوم ممکن است عفونی شود که اگر به موقع درمان نشود آتروفی و از بین رفتن و حتی افتادن لاله گوش را در پی خواهد داشت.

اما در مجرای گوش عوامل دیگری نیز می توانند باعث ایجاد عفونت شوند. شنا در آبهای آلوده به قارچها و برخی انواع میکروبها به ویژه اگر سیستم ایمنی بدن فرد به هر دلیلی ضعیف شده باشد و یا به دلیلی جرم گوش به اندازه کافی ترشح نشده و یا پاک شده باشد ( جرم گوش محیط را برای رشد باکتری ها و قارچها نامساعد می کند) می تواند عفونت های شدید گوش خارجی را ایجاد کند. استفاده از گوش پاکن و یا هر وسیله خارجی نوک نیز برای رفع خارش گوش و یا تمیز کردن گوش نیز می تواند باعث ایجاد خراش در سطح پوست گوش خارجی شده و محیط را برای عفونت آماده سازد. همچنین موهای موجود در این فضا ممکن است دچار فرونکل و یا جوش شوند که اگر به موقع درمان نشوند میتوانند عفونت های حاد و یا حتی مزمن گوش خارجی را ایجاد کنند.

 

درمان عفونت گوش خارجی

برای درمان عفونت گوش خارجی باید فوری و تنها با مراجعه به پزشک اقدام نمود. درمان باید کامل و دقیقا طبق دستور انجام شود زیرا عفونت های گوش خارجی به ویژه عفونت های قارچی بسیار مقاوم بوده و استعداد برگشت پذیری بالایی دارند.

درمان بیشتر شامل قطره های با پایه الکلی و ترکیبات کلوتریمازول و ضد قارچی همچنین ترکیبات کورتنی و ضد التهابیست. اما مراقبت شدید برای جلوگیری از ورود آب یک اصل لازم الاجراست. مراجعه به شنوایی شناس برای تهیه قالب های ضد آب ویژه استحمام ، نرفتن استخر و حتی الامکان دوری از محیط های گرم و مرطوب کمک شایانی در روند بهبود فرد می کند. تاکید می شود درمان کامل تا پایان دوره تعیین شده توسط پزشک معالج ضروریست حتی اگر علایم عفونت کاملا بهبود یافته باشد.

به رغم اینکه فاصله پرده گوش با بخش غضروفی درگیر با عفونت حاد گوش خارجی بیش از یک سانتی متر است اما گاهی شدت عفونت گوش و گاهی مزمن شدن بیماری باعث درگیری پرده گوش شده و این درگیری باعث پارگی پرده نیز می شود. بدتر از آن امکان پیشرفت عفونت به گوش میانی است.  بنابراین وقتی با علائمی مانند خارش شدید گوش ، درد گوش ، التهاب و قرمزی مجرا و لاله گوش ، احساس داغ بودن و گر گرفتن مجرای گوش و وجود مایع در گوش مواجه شدیم بهتر است در اسرع وقت با مراجعه به پزشک درصدد بهبود و درمان بیماری احتمالی عفونت گوش خارجی بر آییم. پزشک متخصص و شنوایی شناس با یک تاریخچه گیری مختصر و یا معاینه اتوسکپی می توانند به درگیری عفونی گوش خارجی پی ببرند.

 

عفونت گوش میانی

به فضای بین پرده گوش تا لابیرنت گوش که گوش داخلی را شامل می شود گوش میانی گفته می شود. گوش میانی دارای یک مجرا تهویه هواست که به گلو متصل است و شیپور استاش نامیده می شوئد. دلیل این نامگذاری شکل شیپور مانند و نام کاشف آن است. هر گونه پارگی پرده گوش می تواند باعث ایجاد عفونت گوش میانی شود. خواه پارگی پرده گوش در اثر ضربه باشد، خواه صدای انفجار و یا عفونت های پیشرونده. از مهمترین و شایعترین دلایل عفونت گوش میانی تهویه نامناسب فضای گوش میانی به دلیل اختلال در عملکرد شیپور استاش است. این مشکل دست کم در ۳۰ درصد کودکان و نوزادان به دلیل بزرگ شدن آدنویید ( لوزه سوم ) با درجات مختلف پیش می آید که از درمان دارویی تا جراحی و برداشتن لوزه و یا حتی تعبیه لوله تخلیه روی پرده گوش می تواند باشد.
از دیگر عوامل شایع عفونت گوش میانی می توان به پارگی پرده گوش در اثر ضربه اشاره کرد. در حالت عادی و تحت مراقبت های ویژه پزشکی پرده گوش پاره شده در اثر ضربه طی مدت یک ماه تا چهل روز مجددا جوش می خورد اما گاهی بی توجهی باعث می شود که محیط مرطوب و گرم داخل گوش فضای مناسبی برای رشد باکتری های موجود در گوش خارجی و یا باکتری های موجود در گلو که از طریق شیپور استاش به فضای گوش میانی راه یافته اند ایجاد کند و در نتیجه نه تنها بهبود پارگی پرده به تاخیر بیافتد که عفونت حاد گوش میانی نیز اتفاق بیافتد. درمان آنتی بیوتیکی قوی توسط پزشک معالج ممانعت از ورود حتی یک قطره آب به گوش آسیب دیده ( قالب های ضد آب ویژه استحمام )و مراقبت های مکانیکی تروماتیک مانند فین نکردن شدید یا نرفتن به سفرهای هوایی از موارد درمانی و مقابله با عفونت گوش میانی در اثر پارگی پرده گوش ناشی از ضربه هستند. ضربه اگر محکم باشد و یا در اثر انفجار باشد می تواند باعث در رفتگی یا شکستگی استخوانچه های گوش میانی شود که این موضوع خود عامل بیشتر شدن کم شنوایی است.

در اینجا لازم میبینم درباره یک تصور نادرست که درباره پارگی پرده گوش شایع است توضیح دهم. بیشتر مردم تصور می کنند پارگی پرده گوش معادل از دست دادن کامل شنوایی است، درصورتیکه پرده تمپان قسمت کوچکی از دستگاه پیچیده شنوایی بوده و پارگی پرده تمپان (صماخ) حداکثر ۲۰ تا ۳۵ درصد بر روی سطح شنوایی فرد تاثیر می گذارد. اما اثر مهم پارگی پرده گوش بر روی شنوایی اثرات جانبی و بی محافظت ماندن سیستم گوش میانی و گوش داخلی در برابر عوامل بیماریزا و سایر عوامل خارجیست. آسیب عمده به شنوایی فرد در اثر عفونت گوش میانی می تواند تا ۶۵ درصد شنوایی فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
درد دسترس نبودن گوش میانی و فضای کوچک و بسته آن محل بسیار مناسبی برای رشد عوامل عفونت زا و همچنین ممانعت از درمان غیر جراحی است. بنابراین بیشتر عفونت های حاد گوش میانی با بی دقتی و به سادگی تبدیل به عفونت های مزمن گوش میانی می شوند که در صورت درگیر شده و گسترده شدن به گوش داخلی صدمات جبران ناپذیری به شنوایی و تعادل بیمار می زند. عفونت مزمن گوش میانی تنها با جراحی توسط پزشک متخصص گوش و گلو و بینی امکان درمان دارد و در نوبت بعد بیمار باید اقدام به جراحی تمپانو پلاستی کند تا با جایگزینی پرده تمپان مصنوعی یا گرفت گذاری (پیوند زدن پرده تمپان) مانع از عفونت مجدد گردد.
از علایم عفونت گوش میانی می توان به درد گوش ، کم شنوایی ، تب مداوم ، احساس پری و کیپی گوش ، وزوز گوش و در صورت پیشرفت آن حتی سرگیجه و منگی را نام برد. به ویژه باید به گوش درد کودکان پس از سرماخوردگی های طولانی و ترشحات مقاوم به درمان بینی توجه خاص داشت. چون کم شنوایی هر چند اندک در کودکان اثرات بعدی بسیار ناگواری در آموزش و درک گفتار آنان خواهد داشت. بنابراین دقت داشته باشید از آنجا که شکل شیپور استاش در کودک تکامل نیافته و آماده پذیرش عفونت است به محض سرماخوردگی کودک باید به اقدام قاطع و کامل برای درمان پرداخت.
درمان عفونت گوش میانی حاد کاملا دارویی بوده و شامل حدود سه هفته مصرف آنتی بیوتیک های بسیار قوی و داروهای ضد التهاب و ضد آلرژی می باشد که به ویژه در کودکان به خوبی درمان با موفقیت انجام می شود. اما باد دقت داشته باشیم این بیماری قابلیت برگشت پذیری بسیار بالایی داشته و هر گونه عاملی که باعث ترشح مخاط بینی و احتقان حلق و یا بزرگ شدن لوزه سوم و در نتیجه کیپ شدگی و بسته شدن شیپور استاش شود می تواند باعث عود فوری عفونت گوش میانی گردد.

بار دیگر تاکید می کنم طولانی شدن عفونت گوش و بی توجهی به آن گاهی می تواند عواقب وخیمی مانند کلستئاتوما را در پی داشته باشد که زمانی به عنوان سرطان گوش شناخته می شد و جراحی های وسیع و برداشتن بخش بزرگی از گوش را در پی خواهد داشت. از دیگر خطرات عفونت گوش میانی مزمن و پیشرونده لابیرنتیت ( سرگیجه شدید وزوز غیرقابل تحمل و گاهی از دست رفتن کامل شنوایی گوش درگیر ) و در نهایت مننژیت است که می تواند موجب مرگ فرد مبتلا گردد.

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

تگ های html مجاز به استفاده می باشند: <a href=""> <abbr> <acronym> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

ارسال یک پیام