مدیریت و درمان وزوز گوش

مبتلایان به وزوز گوش، همواره به دنبال یافتن راه درمان وزوز گوش هستند. همان طور که اشاره گردید در بسیاری از موارد، درمان وزوز گوش با رفع اختلال اصلی و درمان علت وزوز گوش، انجام شده و مشکل وزوز گوش که علامتی ناشی از آن اختلال بوده است، تا حدی مرتفع می گردد ولی همواره شناخت عامل اصلی ایجادکننده وزوز گوش و در برخی موارد از بین بردن قطعی عامل یا عوامل مسبب وزوز جهت درمان وزوز گوش، امکان پذیر نخواهد بود. بنابراین هیچ گونه درمان وزوز گوش قطعی و مشترکی برای بهبود تمامی انواع وزوز گوش وجود ندارد و برخی راهکارهای دارویی و مدیریتی به منظور بهبود و کاهش آزاردهندگی یا مدیریت و به عبارتی درمان وزوز گوش مدنظر قرار گرفته اند.

انجام ارزیابی های تخصصی وزوز گوش و تعیین میزان آزاردهندگی آن در هر فرد، به تعیین راهکار موثر در هر فرد کمک می کند. راهکارهای غیردارویی می توانند شامل صوت درمانی، درمان های رفتاری – شناختی، کاربرد تحریک الکتریکی، لیزردرمانی و … باشد. با توجه به ماهیت پیچیده وزوز، انتخاب راهکار مناسب برای هر فرد باید زیر نظر متخصصان گوش و حلق و بینی، شنوایی شناسان و دیگر متخصصان حاضر در تیم ارزیابی و مدیریت وزوز گوش انجام پذیرد.

راهکارهای مدیریتی و درمان وزوز گوش

تنها ۲۰ درصد از مجموع افراد مبتلا به وزوز گوش، قادر به تطابق با این صدا نبوده و آزار دهندگی و مشکلات روحی – روانی ناشی از آن، زندگی روزمره این افراد را تحت تأثیر قرار داده و نیازمند دریافت کمک های پزشکی – توانبخشی برای کاهش درک وزوز و کاهش آزار دهندگی ناشی از آن بوده و تلاش می شود تا چرخه معیوب وزوز و رفتارهای منفی همراه با آن در این افراد، شکسته شود.

چرخه معیوب وزوز گوش و ارائه راهکارهای مدیریتی برای قطع و شکستن این چرخه

بنا به گفته دکتر مهنا جوانبخت، شنوایی شناس فعال در حوزه ارزیابی و مدیریت – درمان وزوز گوش، با توجه به این که هیچ راهکار دارویی – درمانی قطعی برای کمک به تمامی مبتلایان به وزوز گوش تأیید نشده است، لذا شیوه های درمانی-مدیریتی مختلفی برای کاهش یا قطع وزوز گوش ارائه گردیده است. از جمله شیوه های مدیریتی و درمان وزوز گوش می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

۱- مشاور و شیوه های روانشناختی
۲- صوت درمانی
۳- تحریک الکتریکی گوش و عصب شنوایی
۴- لیزر درمانی با کاربرد لیزر کم توان
۵- تحریک مغناطیسی ارائه شده از طریق جمجمه
۶- نوروفیدبک (بازخورد عصبی)
۷- طب سوزنی

 

بسیاری از شیوه های ارائه شده جدیدتر نیز زیر مجموعه یکی از شیوه های مدیریتی کلی فوق الذکر قرار می گیرند و برای مدیریت وزوز گوش استفاده می شوند اما موثرترین شیوه های مدیریتی وزوز گوش، شامل مشاوره و کاربرد شیوه های روانشناختی در کنار استفاده از انواع صوت درمانی است. سایر شیوه ها در صورت عدم کسب نتیجه لازم با این دو روش، به عنوان شیوه های جایگزین در نظر گرفته شده و کارایی و اثربخشی کمتری برای آن ها گزارش شده است که احتمالا دلیل آن، تنوع عوامل ایجاد کننده وزوز و شناخت محدود از پاتوفیزیولوژی دقیق وزوز گوش است.

 

صوت درمانی:

صوت درمانی به معنای استفاده از اصواتی خاص برای ایجاد عادت پذیری در سطح درک وزوز گوش و در سطح واکنشهای روانی-احساسی منفی همراه با وزوز گوش در فرد است.

صوت درمانی در ابتدا با هدف کاهش کنتراست بین صدای زمینه ای محیط و صدای وزوز گوش افراد طراحی شد. در واقع زمانی که فرد در محیط کاملا آرام قرار داشته باشد، بیشتر متوجه وزوز گوش خود شده و آزار دهندگی آن بری فرد بیشتر است اما اگر صدای خوشایندی برای فرد پخش شود در این صورت فرد توجه کمتری به وزوز خود داشته و آزار دهندگی آن نیز کمتر خواهد بود و در طول زمان فرد قادر می گردد به صدای وزوز گوش خود به عنوان یک علامت بی اهمیت از لحاظ بالینی، عادت کرده و اختلالی در زندگی روزمره و خواب فرد ایجاد نشود. ارتباطات عصبی بین مهارت های توجهی و شناختی با وزوز گوش به طور مفصل از سوی محققان مورد بررسی و تأیید قرار گرفته است (اگرمونت و رابرتز ، ۲۰۰۴). باید توجه داشت که هدف از صوت درمانی و دیگر شیوه های مدیریتی وزوز گوش، لزوما پوشش یا قطع کامل صدای وزوز گوش نبوده بلکه هدف آن، کاهش درک وزوز و واکنش های منفی همراه با آن در فرد است.

مدیریت وزوز گوش

معیارهای مختلفی برای انتخاب افرادی که می توانند از شیوه صوت درمانی استفاده کنند وجود دارد که در زیر به برخی از مهمترین معیارهای کاندیداتوری اشاره شده از سوی دکتر جوانبخت به نقل از مبدعین و متخصصان این شیوه در دنیا می پردازیم:

– سن و مهارت های شناختی فرد به صورتی باشد که مبانی روش صوت درمانی و شیوه اجرایی آن را درک و اجرا کند.

– براساس ارزیابی های سایکواکوستیک انجام شده، استفاده از صوت درمانی امکان پوشش نسبی وزوز گوش را برای فرد فراهم کند.

– براساس ارزیابی های روانشناختی و پرسشنامه های مربوط به وزوز گوش، آزار دهندگی وزوز گوش برای فرد در سطحی باشد که وی را کاندید دریافت اقدامات توانبخشی وزوز گوش قرار دهد.

در صورت انتخاب این شیوه مدیریتی، بعد از انجام ارزیابی های کامل ادیولوژیک، آموزش های عمومی در مورد دستگاه شنوایی، قشر شنوایی و ارتباط این دستگاه با ساختارهایی مانند سیستم لیمبیک، که در کنترل هیجانات و احساسات ما نقش دارند، به فرد داده شده و سپس صوت مناسب و منبع صوتی لازم برای ارائه شیوه صوت درمانی با همکاری بیمار و درمانگر انتخاب می شود.

منابع تولید صوت در شیوه صوت درمانی :

بیش از ۸۰ درصد مبتلایان به وزوز گوش، دارای درجاتی از کاهش شنوایی یا اختلال در دستگاه شنوایی نیز هستند. از جمله این موارد می توان به سالمندان مبتلا به پیر گوشی که عموما شکایت از وزوزگوش نیز دارند و همچنین به افرادی که در محیط های پر سر و صدا فعالیت داشته و مبتلا به کاهش شنوایی ناشی از نویز همراه با شکایت از وزوز گوش هستند اشاره کرد. بسیاری از اختلالات جزئی شنوایی نیز می تواند همراه با وزوز گوش در محدوده فرکانسی آسیب دیده باشد. بهترین و کاراترین شیوه صوت درمانی در این افراد استفاده از وسایل کمک شنیداری نظیر سمعک است. طبق گفته دکتر مهنا جوانبخت،  استفاده از سمعک  مناسب که از سوی شنوایی شناس برای فرد تجویز و تنظیم شده باشد، منجر می گردد اصوات محیطی آرامی که به واسطه کاهش شنوایی فرد، شنیده نمی شدند، با استفاده از سمعک شنیده شده و کاهش کنتراست بین سکوت و وزوز گوش را برای فرد ایجاد کند. استفاده از سمعک با تصحیح ورودی های شنوایی آسیب دیده، موجب افزایش فعالیت کلی عصب شنوایی و قشر شنوایی شده، هم زیرساخت ایجاد وزوز را که در بسیاری از موارد کاهش ورودی حسی و رخداد پلاستیسیتی یا ساخت پإیری شنوایی نابجا به صورت افزایش ریت شلیک خود به خودی نورون های شنوایی و ایجاد درک صدا بدون وجود منبع خارجی است، از بین می برد و هم با افزایش سطح کلی فعالیت قشری، اجازه خودنمایی به وزوز گوش را می کاهد. همچنین استفاده از سمعک در مبتلایان به کاهش شنوایی منجر می گردد که فرد در ارتباطات و تعاملات روزمره مشکل کمتری داشته و در نتیجه حداکثر تلاش و تمرکز خود را صرف عادت پذیری به وزوز کرده و کاهش درک و آزار دهندگی وزوز را تجربه کند. علاوه بر این صوت درمانی کلی در کاربرد سمعک، به گفته کیارش کریمیان، موسس کلینیک های شنوایی و تعادل ایرانیان، در برخی از مدل های سمعک، مدارهای ویژه تولید صوت قابل تنظیم و طراحی برای هر بیمار، در سمعک تعبیه گردیده است که به شنوایی شناس این اجازه را می دهد که علاوه بر رفع مشکل شنوایی فرد، صوت درمانی مستقیم با هدف مدیریت وزوز گوش را نیز برای بیمار مهیا سازد.

مدیریت وزوز گوش

دیگر وسایل کمک شنیداری شامل دستگاه های کاشت حلزون، کاشت ساقه مغز و پروتزهای کاشت گوش میانی نیز با افزایش توانایی فرد برای شنیدن اصوات پیرامونی، می تواند باعث کاهش درک وزوز گوش در کاربران این تجهیزات گردد.

به جز وسایل کمک شنیداری و سمعک، دستگاه های مولد صوت دیگری نیز وجود دارند که می توان از آن ها نیز برای صوت درمانی و کمک به کاهش آزار دهندگی وزوز در افراد با شنوایی طبیعی یا نزدیک به طبیعی بهره برد. گاهی افراد مبتلا به وزوز گوش از رادیو یا تلویزیون به عنوان منابعی جهت صوت درمانی استفاده می کنند که در زمان های حضور در منزل می تواند اهداف کلی صوت درمانی را برآورده کرده و توجه فرد را از وزوزش منحرف کند، اما اشکال این ابزار در تنوع اصوات پخش شده و همراه بودن موسیقی با کلام و دیگر مواردی است که در صوت درمانی توصیه نمی گردد. ضمنا با توجه به این که عموم افراد از آزاردهندگی وزوز در هنگام خواب شکایت دارند، این منابع صوتی برای شب هنگام و موقع خواب چندان کاربردی نیستند. از دیگر مولدهای صوتی که در شیوه صوت درمانی کاربرد دارند می توان به مولدهای صوتی سطح گوشی با ظاهری شبیه به سمعک های پشت گوشی یا داخل گوشی، مولدهای صوتی رو میزی یا استفاده از لوح های فشرده تایید شده از سوی متخصص، بالشت های دارای بلندگو برای کاربرد در هنگام خواب و دیگر دستگاه های مشابه اشاره کرد که با استفاده از آن ها فرد می تواند صوت درمانی را به صورت میدان باز یا با استفاده از هدفون و به صورت تحت گوشی دریافت کند.

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

تگ های html مجاز به استفاده می باشند: <a href=""> <abbr> <acronym> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

ارسال یک پیام